Μεταξύ του 2000 και του 2007, η «Εθνικοσοσιαλιστική Αντίσταση» (εν συντομία «NSU», αυτοαποκαλούμενο όνομα του ακροδεξιού τρομοκρατικού δικτύου) δολοφόνησε στη Γερμανία δέκα άτομα: Enver Şimşek, Abdurrahim Özüdoğru, Süleyman Taşköprü, Habil Kılıç, Mehmet Turgut, İsmail Yaşar, Θεόδωρος Μπουλγαρίδης, Mehmet Kubaşık, Halit Yozgat και Michèle Kiesewetter (από αριστερά προς τα δεξιά).
Σε τρεις βομβιστικές επιθέσεις που διέπραξε η NSU στη Νυρεμβέργη και την Κολωνία, πολλοί άνθρωποι τραυματίστηκαν σοβαρά και υπέστησαν ψυχικό τραύμα. Οι δολοφονηθέντες και τα θύματα των επιθέσεων βρισκόταν στην ακμή της ζωής τους· οι περισσότεροι από αυτούς ήταν αυτοαπασχολούμενοι ή διευθύναν μικρές επιχειρήσεις. Σε συνολικά 15 ένοπλες ληστείες, πολλοί ακόμη άνθρωποι υπέστησαν σωματικές και ψυχικές βλάβες.
Η NSU διέπραξε τις δολοφονίες και τις βομβιστικές επιθέσεις σε έξι διαφορετικά ομόσπονδα κρατίδια. Το γεγονός ότι εννέα από τις δέκα δολοφονίες διαπράχθηκαν με το ίδιο όπλο και ότι εννέα από τα δέκα θύματα είχαν μεταναστευτικό υπόβαθρο, οδήγησε στο συμπέρασμα ότι επρόκειτο για μια συνεκτική σειρά δολοφονιών. Ωστόσο, οι αστυνομικές έρευνες δεν έλαβαν υπόψη ρατσιστικό ή νεοναζιστικό κίνητρο. Αντίθετα, συχνά στιγματίζανε τους ίδιους τους εμπλεκόμενους και υπονοούσαν συνδέσεις με το οργανωμένο έγκλημα. Τα περισσότερα μέσα ενημέρωσης υιοθέτησαν τις υποθέσεις της αστυνομίας και τις ενίσχυσαν με διακριτικούς όρους. Ούτε η πλειοψηφούσα κοινωνία αμφισβήτησε τις ρατσιστικές υποθέσεις των ανακριτικών αρχών και της δημοσιογραφικής κάλυψης.
Η NSU δεν αποκαλύφθηκε χάρη σε επιτυχημένη έρευνα των αρχών ασφαλείας, αλλά αποκαλύφθηκε από μόνη της το 2011. Η αποκάλυψή της συγκλόνισε την κοινωνία, καθώς έφερε στο φως μια μέχρι τότε άγνωστη στη μεταπολεμική Γερμανία διάσταση της ακροδεξιάς τρομοκρατίας, της αποτυχίας των κρατικών αρχών και του ρατσισμού. Αυτή η μεγαλύτερη σειρά δολοφονιών από ακροδεξιούς τρομοκράτες στην ιστορία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας αποτέλεσε ένα σημείο καμπής και κλόνισε θεμελιώδεις παραδοχές σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας των αρχών ασφαλείας και τον τρόπο αντιμετώπισης της ακροδεξιάς βίας στη Γερμανία.
Μέχρι σήμερα, η υπόθεση της NSU δεν έχει διαλευκανθεί πλήρως. Χάρη κυρίως στην αφοσίωση των ατόμων που επλήγησαν από τις επιθέσεις και των συγγενών των θυμάτων, καθώς και στη δύναμη και την αντίστασή τους, η διαδικασία αποκατάστασης προχώρησε. Μέχρι σήμερα, απαιτούν πλήρη διαλεύκανση και αξιοπρεπή μνήμη. Μερικοί μιλούν τακτικά δημόσια για τις εμπειρίες τους, μπροστά σε μαθητές, ή έχουν γράψει ένα βιβλίο για νέους. Όλους τους ενώνει η έκκληση να μην κλείσει οριστικά το κεφάλαιο της υπόθεσης NSU.
Γιατί μιλάμε για ένα σύμπλεγμα;
Μιλάμε για το «σύμπλεγμα NSU», επειδή η NSU δεν αποτελούνταν μόνο από τρία άτομα. Οι πράξεις της κατέστησαν δυνατές χάρη σε ένα νεοναζιστικό δίκτυο υποστήριξης, αλλά και λόγω κοινωνικών και κρατικών αδυναμιών. Ένας συγκρότημα είναι, εξ ορισμού, πολυεπίπεδο, αλληλένδετο και αποτελείται από πολλά επιμέρους στοιχεία. Ο όρος στρέφει την προσοχή από τα μεμονωμένα εγκλήματα προς τους ποικίλους παράγοντες που τα επέτρεψαν (ή συνέβαλαν στην πραγματοποίησή τους).
Κεντρικό ρόλο στην πραγματοποίηση της σειράς τρομοκρατικών ενεργειών διαδραμάτισε το νεοναζιστικό κίνημα. Από αυτό προήλθε η NSU και από αυτό έλαβε καθοριστική υποστήριξη για την εκτέλεση των πράξεών της. Σε αυτές περιλαμβάνονται η ενοικίαση διαμερισμάτων και οχημάτων, η προμήθεια των όπλων που χρησιμοποιήθηκαν στις επιθέσεις, ο δανεισμός διαφόρων εγγράφων ταυτότητας, η εξασφάλιση χρημάτων και η δημιουργία επαφών. Μια παγιωμένη ρατσιστική και νεοναζιστική ιδεολογία και η προθυμία να επιβληθεί αυτή με βία αποτέλεσαν την κινητήρια δύναμη πίσω από τα εγκλήματα.
Ωστόσο, ούτε άλλες κοινωνικές ομάδες ήταν απαλλαγμένες από ρατσισμό – αν και λιγότερο φανατικό και ενίοτε ασυνείδητο. Στις ανακριτικές αρχές, τα ίδια τα θύματα, οι συγγενείς και οι επιζώντες θεωρούνταν επανειλημμένα ύποπτοι για εμπλοκή στα εγκλήματα. Στα μάτια των ανακριτών, η καταγωγή των θυμάτων τα καθιστούσε αυτόματα επιρρεπή στην εγκληματικότητα. Το σύμπλεγμα NSU αποτελεί έτσι σοβαρά παραδείγματα θεσμικού ρατσισμού στις αρχές ασφαλείας της Γερμανίας.
Για τις αρχές προστασίας του Συντάγματος, η προστασία των πληροφοριοδοτών τους και, κατά συνέπεια, η διατήρηση των πηγών τους στο νεοναζιστικό περιβάλλον ήταν πιο σημαντική από την προστασία των θυμάτων και την αποτροπή περαιτέρω δολοφονιών. Τα μέσα ενημέρωσης υιοθέτησαν τις ρατσιστικές προκαταλήψεις της αστυνομίας και χρησιμοποίησαν δυσφημιστική γλώσσα στην κάλυψή τους. Η πλειοψηφία της κοινωνίας αναγνώρισε τον ρατσιστικό χαρακτήρα της σειράς δολοφονιών μόνο μετά την αυτοαποκάλυψη της NSU, σε αντίθεση με πολλούς μετανάστες, οι οποίοι, το αργότερο από το 2006, υποψιάζονταν ότι οι δράστες ήταν ακροδεξιοί. Οι διαδηλώσεις με το σύνθημα «Όχι 10ο θύμα» στο Κάσελ και στο Ντόρτμουντ το καλοκαίρι του 2006, στις οποίες συμμετείχαν περίπου 4.000 άτομα, αποκαλύπτουν αυτή την πρώιμη αντίληψη, ιδίως εκ μέρους των οικογενειών των θυμάτων των δολοφονιών.
Η συνεργασία αυτών των διαφορετικών κοινωνικών ομάδων επέτρεψε στην NSU να διαπράττει, για περισσότερα από 13 χρόνια χωρίς να αποκαλυφθεί, πράξεις βίας με ρατσιστικά και νεοναζιστικά κίνητρα.
